KY SU XD CAO HUU HAN

Blog

GIA HUAN CA

Posted by caohuuhan on December 27, 2011 at 3:15 AM

Gia Huấn Ca - Nguyễn Trãi & Gia pháp - Gia lễ

Gia Huấn Ca - Nguyễn Trãi & Gia pháp - Gia lễ

Trước khi đọc bài Gia Huấn Ca của Đại thi hào Nguyễn Trãi , nói về chữ : Gia pháp - Gia lễ

Gia Pháp

Đặc biệt nhất trong văn hoá gia đình Việt là có một gia pháp cho từng thành viên của gia đình cần phải gìn giữ.

Gia pháp là phép tắc của một gia đình, phép tắc này không ghi thành bản văn, mỗi gia đình có một gia pháp riêng, nhưng cũng rất chung nhiều cho các gia đình.

Gia pháp bao gồm:

Những phép tắc trong hành xử: làm con phải hiếu, làm anh chị phải nhừơng…

Những phép tắc về kính: giỗ chạp, kiêng tên, báo ân, họp mặt chúc tết ông bà…

Những nguyên tắc khi phải sửa dạy..

Gia pháp là một thứ luật lệ không văn bản trong một gia đình, cho nên người Việt được dặn khi đi đến đâu, khi đến ở gia đình nào, cần phải tuỳ cơ ứng biến mà: “Nhập gia tuỳ tục”. Giữ gìn phép tắc của gia đình người khác như gia đình của minh mới là người được đáng tôn trọng trong xã hội Việt Nam chúng ta.

Gia lễ

Lễ (nghi thức) của gia đình có thể tóm tắt trong: "quan, hôn, tang, lễ".

Quan không có nghĩa là làm quan, quan ở đây chính nghĩa là đội mũ, là hình thức lễ trân trọng chào mừng đứa bé mới ra đời;

Hôn có nghĩa là lễ thức hôn nhân của gia đình làm đẩ chúc mừng cho đôi trẻ thành hôn;

tang là lễ thức tiễn đưa một người về chầu tiên tổ;

tế là những hình thức tế lễ để kinh nhớ ông bà tổ tiên.

Gia pháp - Gia Lễ định hình cho một cấu trúc gia đình, không thành văn, mọi người đều cần được học biết để: "Nhập gia tuỳ tục", theo đó mà đánh giá được mức độ hiểu biết và lòng tôn trọng của người đến thăm.

Gia Phong

Từ những gia pháp - gia lễ của các gia đình hình thành nên gia phong của các gia đình ấy. Gia Phong nghĩa là phong cách sống của một gia đình, nó là danh dự của gia đình ấy, không được phép làm nhục gia phong, người làm nhục có thể bị khai trừ khỏi họ.

Ví dụ đời nhà Trần có Trần Ích Tắc, Trần Kiện bán mình cho quân Nguyên đã bị xoá tên trong họ để khỏi làm nhục cho gia phong.

Để gìn giữ gia phong nên mới có những gia huấn ca. Có rất nhiều sách gia huấn ca dành cho trẻ con cũng như người lớn. Điển hình sách dạy cho trẻ em thì có: Bùi Gia Huấn Hài của Bùi Dương Lịch, Khải Đồng huyết ước của Phạm Vọng, Sở học chỉ nam của Nguyễn Huy Oánh, Sách học vấn tân của Đặng Huy Trứ, về vè thì có Hiếu tự ca, Nữ tắc thường lẽ.. của cụ Sáu Trần Lục.

Những sách cho nhiều người làm sách gối đầu thì có gia huấn ca của Nguyễn Trãi, Huấn Đồng thi tập của phùng Khắc khoan (Hoàng giáp năm 1580), Nữ huấn tân thư của Ngô Thế Vinh (tiến sỹ năm 1829), Ngũ huấn quốc tự âm của Nguyễn Tông Khuê (hoàng giáp năm 1721), Phụ châm tiện lãm của Lý văn Phức (cử nhân năm 1820)… các sách thuộc loại gia huấn ca có chỗ đứng rất cao trong các thể loại sách từ xưa đến nay.

Từ hình thức văn chương đến hình thức kịch nghệ, sân khấu, đến phim ảnh là khoa học hiện đại, chủ đề gia huấn ca vẫn là một đề tài hấp dẫn nhiều người bằng nhiều cách thức diễn tả khác nhau. Các phim ảnh có ảnh hưởng nhiều nhất đối với người Việt là loại phim ảnh tâm lý giáo dục hôn nhân gia đình.Thấy những giá trị của gia huấn ca mới thấy được tầm quan trọng của nét gia phong, chính ở đó hình thành những nhân cách cá nhân tuyệt vời cho xã hội.

Gìn giữ và phát triển gia phong là cách bảo tồn văn hoá gia đình cách thiết thực và chinh phục nhất và cũng là cách thức bảo tồn phong phú nhất cho bản sắc văn hoá gia đình Việt.

Gia huấn ca Nguyễn Trãi:

Lời Mở Đầu

Đặt quyển sách, vắt tay nằm nghĩ,

Hễ làm người dạy kỹ thì nên,

Phấn son cũng phải bút nghiên,

Cũng nhân tâm ấy há thiên lý nào.

Dạy Vợ Con

Nhân thong thả lựa vần quốc ngữ,

Làm bài ca dạy vợ nhủ con:

Lời ăn nết ở cho khôn,

Chớ nên đa quá, đa ngôn chút nào!

Ăn mặc chớ mỹ miều chải chuốt,

Hình dung đừng ve vuốt ngắm trông,

Một vừa hai phải thì xong,

Giọt dài giọt ngắn cũng không ra gì?

Khi đứng ngồi chứ hề lơ lẳng,

Tiếng nhục nhằn nữa nặng đến mình,

Hạt mưa chút phận lênh đênh,

Tấm son tạc lấy chữ trinh làm đầu.

Kìa mấy kẻ làu làu tiết ngọc,

Đem sắt đanh nguyện lúc lửa châm,

Con hiền cha mẹ an tâm,

Một nhà khen ngợi, nghìn năm bia truyền.

Nọ những kẻ nước nguyền non hẹn,

Thấy mùi hoa bướm nghển, ong chào,

Miệng đời dê diếu biết bao,

Đông ra quốc pháp, nhục vào gia thanh.

Đem người trước lấy mình ngắm lại,

Khôn ba năm đừng dại một giờ,

Đua chi chén rượu câu thơ,

Thuốc lào ngọt nhạt, nước cờ thấp cao.

Đám dồi mỏ ra vào săn sóc,

Lại bài phu, tam cúc, đánh đinh,

Đố mười, chẵn lẻ, đố kinh,

Tổ tôm, kiệu chắn, sám quanh tứ chiều.

Đi đứng đắn, chớ điều vùng vẫy,

Khi tối tăm đèn phải phân minh,

Hoặc khi hội hát linh đình,

Đ ược lời dạy đến thì mình hãy ra.

Ra phải có mẹ già em nhỏ,

Đ ừng đánh đàn, đánh lũ không hay,

Nói đừng chau mặt, chau mày,

Nghe ra ngậm đắng nuốt cay hay nào!

Của tằn tiện, chắt chiu hàn gắn,

Khách buôn tàu chưa hẳn nơi đây !

Cũng đừng vắt nước cổ chày,

Tiếp tân tế lễ là ngày nên hoang.

Ăn ở chớ lòng mang khoảnh khắc,

Mua bán đừng điêu trác đong đưa,

Mua đừng ráo riết quá lừa,

Bán đừng bo xiết, ích ta hại người.

Với Cha Mẹ

Dù nội, ngoại hai bề cũng vậy,

Đừng trành hanh bên ấy, bên này,

Cù lao đội đức cao dày,

Phải lo hiếu kính đêm ngày khăng khăng.

Bởi thương đến mới năng mắng quở,

Muốn cho ta sáng sủa hơn người,

Ân cần kẽ tóc, chân tơ,

Tấm lòng chép để mấy lời tạc ghi.

Đừng nặng nhẹ, tiếng chì tiếng bấc,

Đ ừng vùng vằng mặt vực, mặt lưng,

Có thì sớm tiến trưa dâng,

Cơm ngon canh ngọt cho bằng chị em.

Dù chẳng có thì yên một phận,

Người trên ta há giận ta sao!

Hoặc khi lầm lỗi điều nào,

Đánh đằng cửa trước, chạy vào cửa sau.

Khi ấm lạnh ta hầu coi sóc,

Xem cháo cơm, thang thuốc mọi bề,

Ra vào thăm hỏi từng khi,

Người đà vô sự, ta thì an tâm.

Việc báo hiếu phải chăm chữ hiếu,

Kiệm hay phong cũng liệu tùy ngơi,

Đừng điều tranh cạnh chia bai,

Xấu trong làng nước, để cười mai sau

Với Chồng

Đạo vợ chồng tình sâu nghĩa ái,

Lại chẳng nên mặt tái, mày tăm,

Chuyện đâu bỏ đấy cho êm,

Đừng đem bên ấy về gièm bên ta.

Sách có chữ "nhập gia vấn húy",

Khi nói năng phải kỹ kiêng khem,

Dịu dàng tiếng thuận lời mềm,

Cứ lời chồng dạy mới yên cửa nhà.

Chớ nên cậy mình ta tài sắc,

Chồng nói ra nhiếc móc chê khen.

Nói càn như ở bậc trên,

Thường khi động đến tổ tiên quá lời.

Cơn giận đến, sự đời ngang ngửa,

Dở dói ra nát cửa tan nhà,

Chữ "tùy" là phận đàn bà,

Nhu mì để dạ, chua ngoa gác ngoài.

Dù lỗi phận gặp người tửu sắc,

Hay gặp người cờ bạc lưu liên,

Nhỏ to tiếng dịu lời êm,

Dần dà uốn mãi may mềm được chăng !

Phải chồng ngược, cắn răng chịu khổ,

Chớ nghiêng đầu, ngảnh cổ thiệt thân,

Duyên may gặp được văn nhân,

Thuộc câu "tương kính như tân" làm lòng.

Nghiệp đèn sách khuyên chồng sập sã,

Tiếng kê minh gióng giả đêm ngày,

Khuyên chồng nhớ đến đạo thầy,

Vật dâng lớn nhỏ gọi nay lễ thường.

(*)Hòe: cây hòe, hòe thường mượn để ví con quý

Quế: cây quế, củng mượn để ví con giỏI

Với Bạn Hữu Của Chồng

Kìa những đứa mặt thường cau có,

Khách đến nhà chửi chó mắng mèo,

Cất lời nặng cỡ đá đeo,

Đã ra thét tớ lại vào mắng con.

Khách về đoạn sợ mòn mất chiếu,

Chồng ra đường chẳng kẻo mặt mo!

Hễ ngày bạn hữu giao du,

Sai người trải chiếu, sắp đồ tiếp ra.

Dù trăm giận thì ta để bụng,

Có trọng người mới trọng chồng ta.

Tùy người thết đãi rượu trà,

Nhớ rằng: Của gửi chồng ta đi đường!

Với Chị Em

Ấy là vẹn cương thường bằng hữu,

Lại phải tường trong đạo chị em,

Đạo em thì phải trông lên,

Đạo chị trông xuống cho êm đẹp chiều.

Miếng bùi ngọt chia đều như một,

Khi nắng mưa ấm sốt đỡ tay,

Với nhau như bát nước đầy,

Lá lành đùm bọc bóng cây rườm rà!

Đạo thúc tẩu một nhà minh bạch,

Lánh hiềm nghi tăm tích rõ ràng,

Trộm trông bóng đuốc Vân Trường,

Nức danh ba nước treo gương muôn nhà.

Thúc tẩu: em chồng với chị dâu

Vân Trường: Ông Quan Vân Trường, Quan Vũ

Ba Nước: thời tam quốc bên tàu, Ngụy, Thục, Ngô

Với Trong Họ Ngoài Làng

Cả trong ngoài cùng là ðàn cháu,

Xem nhý con yêu dấu chẳng sai,

Ðồng quà, tấm bánh hôm mai,

Chớ ðiều dằn vật, chớ lời gieo ðanh.

Từ họ mạc, láng giềng, hàng xóm,

Cũng ở cho trong ấm ngoài êm,

Tiếng chào, tiếng hỏi cho mềm,

Chẳng khinh ai cũng chẳng hiềm oán ai.

Với Những Khi Sản Dục

Ấy ngôn hạnh các lời hằng giữ,

Lại cần điều cư xử cho tuyền,

Hễ ngày sóc, vọng, hối, huyền,

Cùng ngày nguyệt tín phải khuyên dỗ chồng.

Khi thai sản trong phòng gìn giữ,

Học cổ nhân huấn tử trong thai,

Dâm thanh chớ để vào tai,

Ác ngôn chớ chút bợn lời sam sưa!

Từ xuất nhập, khởi cư, hành động,

Có lễ nghi nghiêm trọng đoan trinh,

Đứng ngồi chính đại quang minh,

Cho bằng phẳng thế, chớ chênh lệch mình.

Chớ vịn cao cũng đừng mang nặng,

Đừng ăn đồ cay đắng canh riêu,

Đừng ăn ít, chớ ăn nhiều,

Nuôi từ trong dạ khỏi điều lo xa.

Khi sinh nở thai hòa vô sự,

Cẩn từ khi trong cữ ngoài tuần,

Chiều sương chớ để áo quần,

Đỉnh đầu phải cúi, bước chân phải dò.

Nơi bếp vách đừng cho hơ lửa,

Ngọn đèn hoa chớ quở quá ngôn,

Kiêng khem trăm sự vuông tròn,

Trước mình yên dạ, sau con ít sài.

Ngôn Hạnh: lời nói và nết ở, hai trong 4 đức của nử lưu, công, dung, ngôn, hạnh

Sóc: mùng một

Vọng: ngày rằm

Hối: ba mươi

Huyền: thượng huyền (mùng 8), hạ huyền (22). Hai ngày này trăng hình như vòng cung nên gọi là huyền

Với Con Cái

Ngày con đã biết chơi biết chạy,

Đừng cho chơi cầm gậy, trèo cao,

Đừng cho chơi búa chơi dao,

Chơi vôi, chơi lửa, chơi ao có ngày.

Lau cho sạch không hay dầm nước,

Ăn cho vừa, đừng ước cao lương,

Mùa đông tháng hạ thích thường,

Đ ừng ôm ấp quá, đừng suồng sã con.

Dạy từ thuở hãy còn trứng nước,

Yêu cho đòn bắt chước lấy người,

Trình thưa, vâng dạ, đứng ngồi,

Gái trong kim chỉ, trai ngoài bút nghiên.

Gần mực đen, gần đèn thì sáng,

Ở bầu tròn, ở ống thì dài,

Lạ gì con có giống ai,

Phúc đức tại mẫu là lời thế gian.

Làm mẹ chớ ăn càn, nói dở,

Với con đừng chửi rủa quá lời,

Hay chi thô tục những người,

Hôm nay cụ cụ, ngày mai bà bà.

Gieo tiếng ra chết cây, gãy cối,

Mở miệng nào có ngọn có ngành,

Đến tay bụt cũng không lành,

Chồng con khinh rẻ, thế tình mỉa mai!

Ấy những thói ở đời ngông dại,

Khôn thì chừa, mới phải giống người,

Sinh con thì dạy thì nuôi,

Biết câu phải trái lựa lời khuyên răn.

Với Dâu Rễ

Tuổi cả khôn, hôn nhân trạch phối,

Giàu đừng tham, khó đói chớ nề,

Dâu hiền, rể thảo tìm về,

Xem tông xem giống kẻo mê mà lầm.

Xử với rể một niềm kính trọng,

Dù dở hay, đừng giọng mỉa mai,

Với dâu, dạy bảo phải lời,

Bắt khoan bắt nhặt, biết ai cho vừa!

Hôn nhân trạch phối nghỉa là kén chọn lứa đôi cho con

Xem tông xem giống: tục ngử có câu lấy vợ xem tông, lấy chồng xem giống

Với Tôi Tớ

Gương giáo tử nhường đưa mặt nhận,

Mực trì gia đặt hẳn ân uy,

Bọt bèo là phận nô tỳ,

Dạy nghiêm, ở thảo hai bề vẹn hai.

Có câu ví "Chiều người lấy việc",

Chẳng há nên ráo riết người ta,

Hay thì nó ở lâu ra,

Dở thì nó bước nào ta bận gì.

Một đôi kẻ phải khi lỡ độ,

Có thì cho chẳng có thì thôi,

Chẳng nên nhiếc mắng nhiều lời,

Cơ hàn hầu dễ có ai muốn gì.

Thờ Cúng

Trong nhà vận thịnh suy có mệnh,

Đạo quỉ thần thì kính viễn chi,

Nắng mưa giải kiết có khi,

Phải chăm cơm thuốc, đừng mê cốt thầy.

Nhà chẳng quét, quét hay có rác,

Đã bói ra, bỏ nhác sao đành,

Cao tay mấy kẻ có danh,

Bùa bèn chẳng bỏ là tinh hiện vào.

Suy cho thấu, tà nào phạm chính,

Cứ thánh kinh cảnh tỉnh dị kỳ,

Kìa như mấy kẻ tăng, ni,

Thôi tuần cúng Phật, lại khi vào hè.

Nam mô Phật rù rì hai chữ,

Đua nhau rằng tín nữ thiện nam,

Miệng rằng chừa độc chừa dâm,

Tay lần tràng hạt dao găm một bồ.

Kẻ trốn việc ở chùa cũng có,

Kẻ lộn chồng, trốn chúa cũng nhiều,

Gian ngoan rất mực làm kiêu,

Mượn danh Hòa thượng, lợi điều tham dâm.

Chẳng qua lũ ngu dân hoặc thái,

Phúc đức đâu nghĩ lại mà coi,

Trước sau có bấy nhiêu lời,

Bảo nhau gìn giữ nên người thơm danh.

Dù ai nấy có tình chẳng cứ,

Thói Thọ Dương vẫn giữ không chừa,

Ngày ngày mắng sớm đòn trưa,

Thường thường dạy dỗ mà ra tuồng gì.

Cành kia lớn sợ khi khó nắn,

Sắt nọ mài ắt hẳn nên kim,

Diễn nôm cho tiện mà xem,

Dạy nhà trước đã mới đem dạy người.

Dạy Con Ở Cho Có Đức

Lấy điều ăn ở dạy con,

Dẫu mà gặp tiết nước non chuyền vần.

Ở cho có đức có nhân,

Mới mong đời trị được ăn lộc trời.

Thương người tất tả ngược xuôi,

Thương người lỡ bước, thương người bơ vơ.

Thương người ôm dắt trẻ thơ,

Thương người tuổi tác già nua bần hàn.

Thương người quan quả, cô đơn,

Thương người lỡ bước lầm than kêu đường.

Thấy ai đói rách thì thương,

Rách thường cho mặc, đói thường cho ăn.

Thương người như thể thương thân,

Người ta phải bước khó khăn đến nhà.

Đồng tiền bát gạo mang ra,

Rằng đây "cần kiệm" gọi là làm duyên.

May ra ở chốn bình yên,

Còn người tàn phá chẳng nên cầm lòng.

Tiếng rằng: ngày đói tháng đông,

Ở phải có nhân có nghì,

Thơm danh vả lại làm bia miệng người.

Hiền lành lấy tiếng với đời,

Lòng người yêu dấu, là trời hộ ta.

Tai ương hoạn nạn đều qua,

Bụi trần giũ sạch thực là từ đây.

Vàng trời tuy chẳng trao tay,

Bình an hai chữ xem tày mấy mươi.

Mai sau bạc chín tài mười,

Sống lâu ăn mãi của đời về sau.

Dạy Con Gái Phải Có Đức Hạnh

Phận làm gái ở cùng cha mẹ,

Lòng phải chăm học khéo học khôn,

Một mai xuất giá hồi môn,

Phận bồ liễu giá trong như ngọc,

Khéo là khéo bánh trong, bánh lọc,

Lại ngoan nghề dệt vóc, may mền.

Khôn là khôn lẽ phải, đường tin,

Lại trọn đạo nâng khăn sửa túi.

Khôn chẳng tưởng mưu lừa chước dối,

Khéo chẳng khoe vẻ lịch, chiều trai.

Xưa nay hầu dễ mấy người,

Miệng khôn, tai khéo cho ai được nhờ.

Phận làm gái này lời giáo huấn,

Lắng tai nghe cổ truyện mới nên,

Hãy xem xưa những bậc dâu hiền,

Kiêm tứ đức: dung, công, ngôn, hạnh,

Công là đủ mùi xôi, thức bánh,

Nhiệm nhặt thay đường chỉ mũi kim.

Dung là nét mặt ngọc trang nghiêm,

Không tha thiết, không chiều lả tả.

Ngôn là dạy trình thưa vâng dạ,

Hạnh là đường ngay thảo kính tin.

Xưa nay mấy kẻ dâu hiền,

Dung, công, ngôn, hạnh là tiên phàm trần.

Phận con gái ở nhà thi lễ,

Lắng mà nghe kể chuyện tam cương:

Dẫu ái ân cùng chiếu cùng giường,

Đạo chồng sánh quân thân chi đạo,

Làm tôi con chỉ trung chỉ hiếu,

Làm dâu thì chỉ kính mới nên.

Chớ khoe khoang mình bạc mình tiền,

Đừng đỏng đảnh cậy khôn cậy khéo.

Bề thiếp phụ thuận tòng là điệu,

Cũng như bên thờ chúa thờ cha,

Muôn nghìn đừng thói kiêu ngoa,

Mắng ta không giận, yêu ta không nhờn.

Quyền mệnh phụ là mình làm chủ,

Trong đại hôn áo mũ thân nghênh,

Kính người vợ phép ở Lễ Kinh.

Chức phận phải chăm bề tần tảo,

Trong khuê khổn giữ gìn khăn áo,

Trên từ đường trăm việc trơn tru.

Từ cơm, canh, cá, thịt, mọi đồ,

Dẫu nhiều ít sửa cho trong sạch.

Vợ Khuyên Chồng

Vợ chồng ta tơ hồng vấn vít,

Nhân duyên này bà nguyệt khéo xe.

Trình anh thân thiếp vụng về,

Yêu thì nên tốt chớ nề ngu si.

Quản bao lỗi nọ, lầm kia,

Chiều thanh vẻ quí dám bì được đâu.

Thiếp vâng lời dạy trước sau,

Nguyện xem then khóa, giữ hầu áo khăn.

Trước là thờ phụng tiền nhân,

Sớm thăm tối viếng ân cần đỡ anh.

Bốn phương chàng hãy kinh doanh,

Dùi mài kinh sử tập tành cung tên.

Công danh mong đợi ơn trên,

Còn trong trần lụy hãy xin dấu mầu.

Gửi trình dễ dám khuyên đâu,

Sắc phòng thương thận, rượu hầu thương tâm,

Thiếp xin chàng chớ đăm đăm,

Những nơi cờ bạc chớ ham làm gì.

Thế gian lắm kẻ điên mê,

Áo quần lam lũ người thì như ma.

Thiếp xin chàng lánh cho xa,

Một niềm trung hiếu để mà lập thân.

Bấy lâu những đợi long vân,

Đào thơ, liễu yếu gửi thân anh hùng.

Xưa nay gái đội ơn chồng,

Hiển vinh bõ lúc cơm sung, cháo dền.

Ơn trời công đã được đền,

Chàng nên quan cả, thiếp nên hầu bà!

Dạy Học Trò Ở Cho Phải Đạo

Nào là những kẻ học trò,

Nghe lời thầy dạy phải lo sửa mình.

Nghĩa cha sinh cùng công mẹ dưỡng,

Thời đêm ngày tư tưởng chớ khuây,

Hai công đức ấy nặng thay,

Xem bằng bể rộng, coi tày trời cao!

Trình vâng từ tốn ngọt ngào,

Đi về thưa thốt, ra vào thăm lênh.

Bánh quà, cá thịt, cơm canh,

Sớm trưa thay đổi để dành hẳn hoi.

Bữa thường dâng ngọt dâng bùi,

Nâng niu chào hỏi chẳng sai đâu là.

Nghĩ công khó nhọc nuôi ta,

Đến ngày cả lớn mong cho vuông tròn,

Kể từ lúc hãy còn thai dựng,

Đến những khi nuôi nấng giữ giàn.

Nặng nề chín tháng cưu mang,

Công sinh bằng vượt bể sang nước người.

Đoạn thôi lúc ấy vừa rồi,

Ấp ôm bú mớm chẳng rời trên tay.

Mong cho biết ngửa biết ngây,

Biết chuyện biết hóng chẳng khuây bao giờ,

Ngày trứng nước, thủa ngây thơ.

Bao giờ sài ghẻ bấy giờ lại lo.

Lo cho biết lẫy, biết bò,

Mong cho biết đứng, mong cho biết ngồi.

Đoạn rồi lại lo khi xảy đậu,

Công, dại, ngây, thơ ấu, u ơ.

Ba năm nhũ bộ còn thơ,

Kể công cha mẹ biết cơ ngần nào?

Chữ rằng "sinh ngã cù lao",

Bể sâu khôn ví, trời cao khôn bì.

Nhưng mà gặp buổi bình thì,

Tiền trăm, bạc chục việc gì mà lo!

Hay là gặp cửa nhà giàu,

Của chìm của nổi dễ hầu lo chi!

Song ta vốn đã hàn vi,

Lại sinh ra gặp phải thì can qua.

Đòi khi kém đói thiết tha,

Bán buôn tần tảo cho qua lúc này.

Việc nhà việc cửa chuyên tay,

Khi đêm quên ngủ, khi ngày quên ăn.

Khuyên Học Trò Phải Chăm Học

Trước cửa Khổng cung tường chín chắn.

Bước lên đường vào cửa ung dung,

Trăm quan, tôn miếu, lạ lùng

Học hành cho biết thủy chung tỏ tường.

Bẩm phi thường khác hơn mọi vật,

Ắt làm người thời chẳng hư sinh.

Phú cho tai mắt thông minh,

Tính tình gồm đủ kiếp sinh vẹn tuyền.

Bực thánh hiền ấy không dám ví,

Song làm người có chí thì nên,

Khai tâm từ thủa thiếu niên,

Hiếu kinh tiểu học trước liền cho thông.

Đọc cho đến Trung dung, Đại học,

Tứ thư rồi lại đọc ngũ Kinh,

Thi, Thư, Dịch, Lễ, đều tinh,

Xuân thu nghĩa cả cho minh nghiệp nhà.

Xem cho đến Bách gia, Chư tử,

Bảy mươi pho sử đều thông,

Sớm khuya ở chốn văn phòng,

Bút nghiên, giấy mực bạn cùng chân tay.

Bài kinh nghĩa cùng bài văn sách,

Tinh phú, thơ, mọi vẻ văn chương.

Một đèn, một sách, một giường,

Có công mài sắt có ngày nên kim.

Học trò giữ chính tâm làm trước,

Với tu, tề, bình, trị đều yên,

Cương thường giữ hiếu làm nên,

Từ đoan, ngũ giáo cho tuyền công sinh.

Bề đạo đức, gia đình phải giảng,

Phủ thiên quân quang đãng tinh vi.

Lý cho cách vật, trí tri,

Trong thì dưỡng đức, ngoài thì tu thân.

Categories: None

Post a Comment

Oops!

Oops, you forgot something.

Oops!

The words you entered did not match the given text. Please try again.

Already a member? Sign In

37 Comments

Reply Jamosser
3:14 AM on May 31, 2021 
Appreciate it! Quite a lot of postings.
https://topessaywritingbase.com/
Reply Jamosser
1:29 PM on June 3, 2021 
This is nicely expressed! !
https://bestessayscloud.com/
how to improve writing essays
best essay writing services
how to write a good dbq essay
custom writings
research essay help
help in thesis writing
help on college essay
mathematics homework
graphic organizers for writing essays
essay writer
college essays on diversity
custom writings
how to write a memoir essay
https://smilevault1.webs.com/apps/blog/show/48256738-comprar-bitc
oins-con-tarjeta-de-cr
Reply Jamosser
2:30 AM on June 4, 2021 
Terrific information. Thank you!
https://topessayservicescloud.com/
can t write my essay
essay writings
essays on why i want to go to college
best dissertation
professional essay writers review
how to write an argument essay
learning to write an essay
thesis writing service uk
how to write a movie in an essay
dissertation definition
essay writer program
cheap essay writing service
write my law essay
https://contest101.webs.com/apps/guestbook/
Reply Jamosser
3:23 PM on June 4, 2021 
Truly loads of superb tips.
https://service-essay.com/
how to write contrast essay
writing websites
essay about the help
writing my essay
high school essay writing
thesis paper
writing college admission essays
college essays
online essay editing service
help writing thesis statement
essay title help
do my homework
admission essay writing
https://kehillathisrael.webs.com/apps/guestbook/
Reply Jamosser
4:21 AM on June 5, 2021 
Wow a lot of awesome tips!
https://bestessayscloud.com/
admissions essay help
online dissertation
good college admission essay
writing a thesis statement
how to focus on writing an essay
doctoral dissertations
custom essay writing service reviews
dissertation writing services
writing the essay
courses work
college personal essay
paper writer
national honor society essay help
https://contest101.webs.com/apps/guestbook/
Reply Jamosser
5:07 PM on June 5, 2021 
Lovely content. Thank you.
https://essayhelp-usa.com/
college essay writing service
argumentative essay
college essay help nyc
define dissertation
law school essay editing service
best dissertation
write essay about yourself
thesis help
how to write an amazing essay
dissertation writing
how to write a comparison essay
college essay
a good college essay
https://contest101.webs.com/apps/guestbook/
Reply Jamosser
6:15 AM on June 6, 2021 
Wow a good deal of excellent facts!
https://topswritingservices.com/
the best custom essay writing service
help in thesis writing
essay help pros
homework help cpm
how to write good essay
writing services
writing a critical essay
essay writing services reviews
writing a good essay for college
thesis statement maker
how to write a persuasive essay
help thesis writing
writing essay online
https://contest101.webs.com/apps/guestbook/
Reply Jamosser
7:49 PM on June 6, 2021 
You actually revealed this well!
canadian mail order pharmacies
https://tlingitcarver.webs.com/apps/guestbook/
Reply Jamosser
3:10 PM on June 8, 2021 
You suggested it effectively.
https://essayhelp-usa.com/
argumentative essay helper
https://discountedessays.com/
best custom essay site
https://definitionessays.com/
how to be a good writer essay
https://definitionessays.com/
teacher essay writing
https://starus.webs.com/apps/guestbook/
Reply Jamosser
4:36 PM on June 9, 2021 
Cheers, Helpful information.
https://topessaywritinglist.com/
best college essays
https://essaypromaster.com/
best college admission essay
https://topswritingservices.com/
fake essay writer
https://homeworkcourseworkhelps.com/
good college essays
https://blueraylight.webs.com/apps/guestbook/
Reply Jamosser
5:44 PM on June 10, 2021 
You mentioned it well!
https://freeessayfinder.com/
how to teach essay writing
https://topessaywritinglist.com/
write a persuasive essay
https://definitionessays.com/
custom essays for cheap
https://bestessayseducationusa.com/
how to write essay conclusion
https://immortalodin.webs.com/apps/guestbook/
Reply Jamosser
7:16 PM on June 11, 2021 
Kudos! A good amount of material!
https://essayextra.com/
do my essay for me cheap
https://freeessayfinder.com/
college of charleston essay
https://scoringessays.com/
writing reflective essay
https://quality-essays.com/
buy a college essay
https://capoeirasuldabahialosangeles.webs.com/apps/blog/show/4327
9719-classes-cancelled-until-further-notice
Reply Jamosser
9:25 PM on June 12, 2021 
Reliable posts. Kudos!
https://freeessayfinder.com/
help with writing college essays
https://bestessayseducationusa.com/
how to write research essay
https://essayhelp-usa.com/
how to write a literature essay
https://essayhelp-usa.com/
cheap essays writing service
https://kmrailroad.webs.com/apps/guestbook/
Reply Jamosser
11:29 PM on June 13, 2021 
Whoa loads of great info.
https://writingthesistops.com/
writing a descriptive essay about a place
https://writingthesistops.com/
how to write a good analytical essay
https://topessaywritingbase.com/
online essay writing service review
https://topessayssites.com/
essay writing service law school
https://sblake.webs.com/apps/guestbook/
Reply Jamosser
11:59 AM on June 16, 2021 
Wow a good deal of superb advice!
http://www.livebar.de/url?q=https://cadmed-bb.com
http://www.sandradehaan.nl/?URL=cadmed-bb.com
http://www.sunhun.com/link.php?url=https://cadmed-bb.com
http://login.libproxy.newschool.edu/login?url=https://cadmed-bb.c
om
https://library.rs/blogs/entry/%D0%90%D0%9C%D0%95%D0%A0%D0%98%D0%
9A%D0%90%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98%D0%99-%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D
0%A0%D0%98%D0%9A-%D0%9E-%D0%A0%D0%A3%D0%A1%D0%A1%D0%9A%D0%9E%D0%9
C-%D0%94%D0%A3%D0%A5%D0%9E%D0%92%D0%9D%D0%9E%D0%9C-%D0%A1%D0%9E%D
0%A1%D0%9B%D0%9E%D0%92%D0%98%D0%98?likeMode=like&url=https://cadm
ed-bb.com

https://haygravesen6.webs.com/apps/blog/show/47646954-what-is-tan
ning-overview-of-leather-processing-process-2019

Recent Videos

13 views - 0 comments
14 views - 0 comments
14 views - 0 comments
16 views - 0 comments